İkizlerin Gizemli İkizlerin Gizemli Dünyasına Psikanalitik Bir Yolculuk: Dorothy Burlingham’dan “İkizler” 10 Kasım 2025 – Posted in: Blog

Çocuk psikolojisi ve psikanaliz dünyasının en özgün temalarından biri olan ikizlik, sadece biyolojik bir durum değil, aynı zamanda derin ruhsal süreçlerin ve karmaşık ilişkilerin merkezidir. Sfenks Kitap etiketiyle okurlarla buluşan, Amerikalı ünlü çocuk psikanalisti Dorothy Burlingham’ın kaleme aldığı “İkizler: Üç Çift Tek Yumurta İkizinin İncelenmesi”, bu özel dünyayı bilimsel bir titizlikle ve insani bir duyarlılıkla mercek altına alıyor.

İkinci Dünya Savaşı’nın gölgesinde, Hampstead Savaş Bakımevi’nde gerçekleştirilen bu çalışma, ikizlerin gelişim evrelerini, birbirleriyle olan bağlarını ve kimlik arayışlarını benzersiz gözlemlerle sunuyor. Bu yazımızda, Burlingham’ın bu klasik eserinin neden her ebeveyn, eğitimci ve psikoloji meraklısı için bir başucu kaynağı olduğunu detaylarıyla inceleyeceğiz.

Dorothy Burlingham ve Hampstead Savaş Bakımevi’nin Mirası

Dorothy Burlingham, ünlü Tiffany ailesinin bir ferdi olmasına rağmen hayatını psikanalize adamış, Sigmund Freud’un hastası ve Anna Freud’un en yakın iş ve hayat arkadaşı olmuştur. İki psikanalist, savaşın yıkıcı etkilerine maruz kalan çocuklar için Hampstead Savaş Bakımevleri’ni kurarak çocuk psikanalizinde çığır açan çalışmalara imza atmışlardır.

“İkizler” kitabı, 1940-1945 yılları arasında bu bakımevinde konaklayan 191 çocuk arasından seçilen üç çift tek yumurta ikizinin —Bill ve Bert, Jessie ve Bessie, Mary ve Madge— uzun süreli gözlemlerine dayanmaktadır. Yazılanlar, sadece teorik birer veri değil; neşeli, merak uyandırıcı ve düşündürücü gerçek hayat hikâyeleridir.

Bir İkize Sahip Olma Fantezisi: Neden İkiz Olmayı Hayal Ederiz?

Kitabın en çarpıcı bölümlerinden biri, ikiz olmayan çocukların (ve hatta yetişkinlerin) sıklıkla kurduğu “ikiz kardeşe sahip olma fantezisi” üzerine kuruludur. Burlingham’a göre bu fantezi, ödipal dönemde yaşanan hayal kırıklıklarına karşı geliştirilen bir savunma mekanizmasıdır. Çocuk; kendisini asla terk etmeyecek, konuşmadan onu anlayacak ve yalnızlığın acısını dindirecek bir “eş” arayışındadır.

İlginç bir biyografik detay olarak Burlingham’ın kendisi de ablalarının ikiz olması nedeniyle bir “dışlanmışlık” hissiyle büyümüş ve kendi ikizine sahip olma fantezisini hayatı boyunca taşımıştır. Yazar, bu fantezinin gerçek ikizlerin hayatıyla olan benzerliklerini ve farklılıklarını kitap boyunca ustalıkla analiz eder.

İkiz İlişkisinin Dinamikleri: Rekabet, Kopyalama ve “Takım” Olma

Burlingham, ikizlerin birbirlerini ilk kez 7. ve 8. aylarda fark etmeye başladıklarını belirtir. Bu farkındalıkla birlikte, “eşsiz” bir bağın yanı sıra zorlu bir rekabet süreci de başlar.

  1. İlgi İçin Rekabet ve “Ben de” Evresi

İkizler için en büyük hüsran kaynağı, annenin veya bakıcının ilgisini paylaşmak zorunda kalmaktır. Özellikle beslenme saatlerinde bir ikizin önce doyurulması, diğerinde şiddetli öfke nöbetlerine yol açabilir. Jessie ve Bessie örneğinde görüldüğü gibi, bir ikiz her zaman “ikinci olma” korkusuyla “Ben de!” diyerek öne çıkmaya çalışır.

  1. Aktif ve Pasif Rollerin Dağılımı

İkizler arasında genellikle bir aktif (baskın) ve bir pasif (boyun eğen) rol dağılımı oluşur. Bill’in Bert üzerindeki fiziksel üstünlüğü veya Jessie’nin zekasıyla Bessie’yi yönlendirmesi bu duruma örnektir. Ancak bu roller sabit değildir; bir ikizin hastalığı veya gelişimsel bir sıçraması, rollerin aniden değişmesine neden olabilir.

  1. Birbirini Kopyalamak (Mirroring)

İkizler, birbirlerinin adeta aynadaki yansıması gibi davranırlar. Biri güldüğünde diğeri de güler, biri yemeği reddettiğinde diğeri de reddeder. Bill ve Bert’in uyurken bile aynı pozisyonu almaları veya aynı parmaklarını emmeleri, bu bünyevi ve ruhsal özdeşleşmenin ne kadar derin olduğunu gösterir.

Ayrılma Tepkisi: İkizden Kopmanın Acısı

Kitap, ikizlerin birbirinden ayrı kaldıklarında verdikleri tepkileri “yas hali” olarak tanımlar. Bill ve Bert’in ayrıldıklarında birbirlerinin boş kalan yataklarına bakıp “hepsi gitti” (all gone) diyerek üzülmeleri, ikizler için ayrılığın anneden ayrılmak kadar sarsıcı olduğunu kanıtlar.

Hatta bazı ikizler, ayrılık sürecinde kayıp kardeşlerinin yerine ayna görüntülerini koyarlar; aynadaki yansımalarına kardeşlerinin ismini verir ve onunla konuşurlar. Bu, kaybedilen sevgi nesnesiyle özdeşleşmenin ve onu hayalde yaşatma çabasının bir dışavurumudur.

Ebeveynler İçin Tavsiyeler: Onları Bir “Çift” Değil, “Birey” Olarak Görün

Kitabın sonunda yer alan ve ünlü psikanalist Donald Winnicott tarafından kaleme alınan sonsöz, ebeveynler için hayati öğütler içerir. Winnicott’un ana mesajı şudur: “İkizleri bireysel olarak ele alın; böylece her biri bütünlüğüyle tam olarak tanınır”.

  • Ayırt Edici İşaretler Kullanın: Başlangıçta onları ayırt etmekte zorlanıyorsanız, mizaç farklarını keşfedene kadar küçük işaretlerden yararlanın.
  • Aynı Giydirme Tuzağına Düşmeyin: İkizleri sürekli aynı giydirmek veya aynı oyuncakları vermek, onların bireysel kimlik geliştirmesini zorlaştırabilir.
  • Yalnız Vakit Geçirin: Her bir ikizle ayrı ayrı, “tek çocukmuş” gibi vakit geçirmek, onların anne/baba ile olan bağımsız bağını güçlendirir.
  • Kendi Alanlarını Yaratın: Bebeklerden birini ön bahçeye, diğerini arka bahçeye yatırmak gibi küçük fiziksel ayrılıklar, birinin ağlamasının diğerini sürekli domine etmesini engeller.

Sonuç: Neden “İkizler” Kitabını Okumalısınız?

Lale Vatan’ın titiz çevirisiyle Türkçeye kazandırılan bu eser, sadece ikiz sahibi aileler için değil, insan ruhunun nasıl şekillendiğini anlamak isteyen herkes için bir cevherdir. Dorothy Burlingham, ikizliğin hem “eşsiz bir haz fırsatı” hem de “özel bir hüsran” barındırdığını tüm çıplaklığıyla gözler önüne serer.

İkizlerin dünyası, birbirinin düşüncelerini okuyabilen, dünyaya karşı bir “takım” olarak duran ama aynı zamanda kendi “ben”liğini bulmaya çalışan çocukların destansı mücadelesidir. Bu kitap, o sessiz anlaşmaların, paylaşılan oyuncakların ve birbirini koruyan küçük ellerin hikâyesidir.

——————————————————————————–

  • Kitap Adı: İkizler: Üç Çift Tek Yumurta İkizinin İncelenmesi
  • Yazar: Dorothy Burlingham
  • Yayınevi: Sfenks Kitap
  • Anahtar Kelimeler: Çocuk psikolojisi, ikizlerin gelişimi, tek yumurta ikizleri, psikanaliz kitapları, Dorothy Burlingham, Donald Winnicott, ikiz yetiştirme rehberi.

Künye Bilgileri:

  • Özgün Adı: Twins: A Study of Three Pairs of Identical Twins
  • Çeviren: Batuhan Saç
  • Yayınevi: Sfenks Kitap (Berkman Padar Yayın Grubu)
  • Baskı: İstanbul, Ekim 2025
  • ISBN: 978-625-98339-9-6

İkizler